• Email: Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.
  • Tel: (+992 37) 224-57-37 | (+992 37) 224-57-67

 

 

Аз замоне ки инсонҳо дар сайёраи Замин арзи ҳастӣ карданду тадриҷан барои зинда мондану ҳаёт ба сар бурдан олатҳои гуногуни меҳнатро ихтироъ намуда, ба гурўҳ, қабила ва ҷамъият тақсим шуданд ва оҳиста-оҳиста муносибатҳои  ҷамъиятӣ ташаккул ёфт, ниёз ба низому тартибот ва қонунҳое пайдо карданд, ки дар аввал ҳаёти иҷтимоӣ, яъне муносибати байниҳамдигарӣ ва тадриҷан ҷиҳати ба танзим даровардани муносибатҳои нави ҷамъиятӣ бояд хидмат мекард. Мегўянд, нахустин қонуне ки барои ҳифзи озодию ҳуқуқи инсон арзи ҳастӣ кард, эъломияи ҳуқуқи башар буд, ки аз ҷониби ниёи абармарди мо Куруши Кабир, поягузори империяи бузурги Ҳахоманишиҳо ба тасвиб расид…

 

Ҳифзи қоидаю қонунҳо дар ҳама давру замон кори муҳим, қарзи инсонию оини ҷавонмардӣ ба ҳисоб меомад. Инсонҳои ҳақталош, баору номус ва адолатҷў барои тантанаи адлу адолат ҷони ширини хешро дареғ надошта, мубориза мекарданд ва агар лозим ояд, сар ба дору тан ба куштан медоданд. Мо аз таърихи куҳани халқамон дар ин бобат мисолҳои бешумор дорем. Дур намеравем, аз воқиаҳои начандон дури таърихӣ (манзурам даргириҳои солҳои навадуми қарни бист), хуб медонем, ки фарзандони баору номуси миллатамон ҷиҳати барқарор кардани сохти конститутсионӣ ва мубориза бар зидди гурўҳҳои иртиҷоиву ифротгарою мансабхоҳ, ки барои ғасби ҳокимият  ва пиёда кардани мақсадҳои нопоки хеш дар кишварамон оташи ҷангро афрўхта, Конститутсия, қонунҳои дигарро поймол ва беқонуниву беҳокимиятиро ба амал оварданд, ҷони хешро нисор карданд. Мардуми мо он замон бо чашми сар диданд, ки беқонунию беҳокимиятӣ чӣ гуна рўзҳои сиёҳро ба бор меорад.

Аз ин ҷиҳат барои шаҳрвандони мо Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 6-уми ноябри соли 1994 тавассути раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардид ва мо ҳар сол ин санаи тақдирсозро ҷашн мегирем, дучанд азизу муқаддас аст. Зеро он дар замоне қабул гардид, ки ҳанўз дар кишвари мо оташи ҷанг хомўш нагардида, сулҳу салоҳ ва волоияти қонун пурра таъмин нашуда буд. Мардуми ҷангзада ва сарсону парешон мехостанд ҳарчӣ зудтар муноқишаҳо хотима ёбанду сохторҳои идораи давлат фаъол гарданд ва мақомоти ҳифзи тартиботи ҷамъиятӣ бехатарии онҳоро таъмин намоянд ва вазъияти басо сангини он замон ба эътидол ояд. Барои ин давлати тозаистиқлоли моро мебоист Конститутсияи навро қабул карда, волоияти қонунро пурра таъмин намояд ва тарафҳои даргирро ба сари мизи музокира шинонад. Барои ин пеш аз ҳама бояд сохт ва шакли идораи давлати ҷавону соҳибистиқлолро муайян мекарданд. Зеро он замон Иттиҳоди Ҷамоҳири Шўравии Сотсиалистӣ, ки ҷумҳурии мо як ҷузъи он ба ҳисоб мерафт, барҳам хўрда буд ва понздаҳ республики он худро давлатҳои мустақил эълон карда буданд. Тоҷикистони мо истиқлол ба даст оварда бошад ҳам, бино бар ҷанги шаҳрвандӣ дар қаламрави он буҳрони шадиди сиёсиву конститутсионӣ ва иҷтимоию иқтисодӣ ба амал омада буд. Касе дар ёди барои эъмори ҷомеаи тамоман нав набуд. Дар ҳама ҷо, хусусан дар пойтахти кишвар, бетартибию бесарусомонӣ ҳукмфармо буд. Мардум ба майдонҳо тақсим шуда, муқобили якдигар сангар гирифта буданд. Агар қисме барои барқарор кардани сохти конститутсионию давлати дунявӣ ба даст яроқ гирифта бошад, ҷониби дигар гоҳо ошкорою баъзан пардапўшона мехостанд давлати исломӣ барпо кунанд. Барои ҳамин фарзандони диловару ватандўсти кишварамон баъд аз Сессияи таърихии шонздаҳуми Шўрои Олии Тоҷикистон бо роҳбарии роҳбари ҷавону шуҷоъ Эмомалӣ Раҳмон, ки намояндагони халқ дар он сессияи таърихӣ роҳбарии давлатро ба ў бовар карданд, аз пайи қабули Қонуни асосии кишвар шуданд ва хушбахтона 6-уми ноябри соли 1994 аксари мардуми Тоҷикистон ба тарфдории бунёди давлати демократӣ ва ҳуқуқбунёду дунявӣ овоз доданд. Маҳз ба шарофати қабули Конститутсияи нав дар кишвари мо сулҳи деринтизору ҳамдигарфаҳмӣ ва суботи сиёсӣ ба амал омад ва шаҳрвандон ба хотири ҷамъ аз нав ба ҷойи зисту коргоҳи худ баргашта, аз паи меҳнати осоишта шуданд. Конститутсияи нав ба ҷомеаи ҷаҳонӣ эълом дошт, ки Тоҷикистон давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона буда (моддаи 1), қисми ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳонист ва озодию ҳуқуқи шахсро муқаддас мешуморад, баробарҳуқуқию дўстии тамоми миллату халқиятҳоро эътироф мекунад. Дар моддаи 5-уми Қонуни асосии мо омадааст: «Инсон, ҳуқуқ ва озодиҳои ў арзиши олӣ мебошанд. Ҳаёт, қадр, номус ва дигар ҳуқуқҳои фитрии инсон дахлнопазиранд. Ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро давлат эътироф, риоя ва ҳифз менамояд». «Дар  Тоҷикистон  халқ баёнгари  соҳибихтиёрӣ ва  сарчашмаи  ягонаи ҳокимияти давлатӣ буда, онро бевосита ва ё ба воситаи вакилони худ амалӣ мегардонад. Ифодаи  олии  бевоситаи ҳокимияти  халқ раъйпурсии  умумихалқӣ ва  интихобот аст. Халқи  Тоҷикистонро  сарфи  назар  аз  миллаташон  шаҳрвандони  Тоҷикистон ташкил менамоянд» (Моддаи 6).

Ин садои Тоҷикистони навин, давлати озоду демократӣ на танҳо дар вуҷуди шаҳрвандони хеш ҳисси ифтихор, худшиносию худогоҳиро баланд бардошту дар қалби эшон тухми умед ба ояндаи неку дурахшон кишт, балки дарҳои солиёни дароз бастаи кишварҳои гуногуни оламро ба рўи мо боз кард. Акнун шаҳрвандони Тоҷикистон метавонистанд бе мамониат ба дилхоҳ кишварҳои олам сафар кунанд. Кишвари соҳибистиқлоли моро созмонҳои бонуфузи ҷаҳонӣ ба узвият пазируфтанд ва мо чун давлати мустақил дар пойтахти кишварҳои гуногун сафоратхонаҳои хешро кушодему парчами мо дар он ҷо  барафрохта шуд.

Аҳамияти таърихии Конститутсияи нави Тоҷикистон дар он аст, ки он барои гузаштан аз як сохт ба сохти дигар, танзими муносибатҳои нави ҷамъиятӣ ва дар ин замина таъмини ҳуқуқу озодии шаҳрвандон ва рушди соҳаҳои гуногуни ҳаёт асос гузошт. Танҳо баъд аз қабули ин ҳуҷҷати муҳим барои гузаронидани  ислоҳоти гуногуни сиёсиву ҳуқуқӣ ва иқтисодию иҷтимоӣ имконият пайдо гашт. Албатта, ин корҳои муҳим дарҳол анҷом дода нашуданд, аммо муҳим он буд, ки замина гузошта шуд. Тадриҷан дар кишвари мо ислоҳоти сиёсӣ, аз он ҷумла низоми бисёрҳизбӣ ба амал омад, ки он яке аз нишони муҳими демократия ва таъмини гуногунандешӣ дар ҷомеа маҳсуб меёбад ва ширкати қишрҳои гуногунро дар идораи давлат таъмин месозад.

Нуктаи муҳими дигаре ки дар Конститутсия омадааст, ин моликияти хусусиро кафолат додани давлат мебошад. Дар замони шўравӣ танҳо моликияти давлатӣ вуҷуд дошт ва бино бар назари иқтисоддонҳо заъфи иқтисодиёти ин давлати абарқудрат ва яке аз сабабҳои заволи он ин эътироф нашудани шаклҳои гуногуни моликият дар иқтисодиёти он мебошад. Дар моддаи 12-уми Конститутсияи Тоҷикистон омадааст: «Асоси иқтисодиёти Тоҷикистонро шаклҳои гуногуни моликият ташкил медиҳанд. Давлат фаъолияти озоди иқтисодӣ, соҳибкорӣ, баробарҳуқуқӣ ва ҳифзи ҳуқуқии ҳамаи шаклҳои моликият, аз ҷумла моликияти хусусиро кафолат медиҳад».

Ин нукта имконият фароҳам овард, ки иқтисоди дар натиҷаи ҷанги шаҳрвандӣ фалаҷгаштаи кишвари мо давра ба давра қомат рост карда, барои беҳтар гаштани сатҳи некуаҳволии халқ, таъмини амнияти озуқаворӣ ва мустаҳкам гаштани иқтидори давлати соҳибистиқлоламон заминаҳои муҳим фароҳам ояд.

Инак бисту шаш сол боз Конистутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ин ҳуҷҷати муҳими тақдирсоз, моро раҳнамуну пуштибон аст. Мардуми мо дар тўли ин солҳо аҳлона заҳмат кашида, дар соҳаҳои гуногуни хоҷагии халқ ба комёбиҳои назаррас ноил гаштанд. Имрўз дар ҷомеаи мо сулҳуоромӣ, суботи сиёсӣ, ваҳдату якдигарфаҳмӣ ҳукумфармост, ки он пеш аз ҳама аз шарофати Конститутсияи мост. Ва риояи он ҳамчун Қонуни асосии кишвар ва санади муҳиму олии ҳуқуқӣ, ки барои таҳияи қонунҳои зиёди дигар ҷиҳати рушди ҷомеаи Тоҷикистон, таъмини амнияту оромӣ, ширкати озоди шаҳрвандон дар ҳаёти сиёсӣ, иқтисодию иҷтимоӣ ва фарҳангӣ заминаи мусоид фароҳам меорад, қарзи шаҳрвандии ҳар як узви ҷомеа мебошад.

Равшан Махсумзод

СУРОҒА

  • (+992 37) 224-57-37 | (+992 37) 224-57-67
  • Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.
  • 734025, Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳри Душанбе. хиёбони Исмоили Сомонӣ 8
  • FAX (+992 37) 224-57-37

Copyright © 2017.  All rights Reserved